بیروڕا
نه‌وتی ڕه‌ش له‌ هێڵی سووردا
عه‌تا كه‌ریم
نه‌وت، هێزی كێشكردنی كاریگه‌ری نێوده‌وڵه‌تیی هه‌یه‌، ده‌توانێت سه‌ره‌داوی به‌رژه‌وه‌ندییه‌كان بدۆزێته‌وه‌ و هێڵێكی گرنگ وه‌ك ڕێگه‌یه‌كی سه‌ركه‌وتن بچنێت، جیا له‌وه‌ش دیوێكی دیكه‌ی هه‌یه‌، كه‌ به‌ریه‌ككه‌وتنی نه‌وتییه‌ و شه‌ڕی به‌رژه‌وه‌ندییه‌كان هه‌ڵده‌گیرسێنێت.
له ‌ده‌ره‌وه‌ی كێشكردن و به‌ریه‌ككه‌وتن، ئه‌وا چاوچنۆكی نه‌وتییش هه‌یه‌، كه‌ به ‌شێوازی دیكه‌ دێته‌ ناو كایه‌ی نه‌وتییه‌وه‌، له‌ ڕێی تۆڕی قاچاخچێتی ڕه‌شه‌ به‌ ئاڵتوونی ڕه‌ش، كه‌ خۆده‌ربازكردنه‌ له‌ ته‌ونه‌ یاسایی و كۆتوبه‌نده‌ نێوده‌وڵه‌تییه‌كان كه‌ له‌ ڕێكخراوه‌ نه‌وتی و په‌یماننامه‌كانه‌وه‌ ده‌رده‌چن، له‌ پێناوی هاوسه‌نگكردنی هێزی نه‌وت له‌گه‌ڵ ده‌وڵه‌ته‌ بێنه‌وته‌كاندا.
نه‌وت سه‌رچاوه‌یه‌كی گرنگی ئابوورییه‌، كه‌ توانای جادوویی هه‌یه‌ له‌ نه‌خشه‌كێشانی سیاسه‌ت و په‌یوه‌ندی و به‌رژه‌وه‌ندییه‌كان، كه‌ زۆرێك له‌ وڵاتانی كه‌نداو ئه‌و هێزه‌یان له ‌نه‌وته‌وه‌ وه‌رگرتووه‌، له ‌ناویشیاندا عێراق، له‌ناو عێراقیشدا هه‌رێمی كوردستانی ده‌وڵه‌مه‌ند به ‌نه‌وت!! به‌ڵام نه‌دار له‌ سیاسه‌تی نه‌وتی و ئیداره‌دانی ئه‌م هێزه‌ كاریگه‌ره‌.
كورد، حكومه‌ت و قه‌واره‌ی هه‌یه‌، به‌ نه‌وت و غاز و سه‌رچاوه‌كانی ده‌وڵه‌مه‌نده‌، به‌ڵام مه‌حكومه‌ به‌ كاراكته‌رێكی پاسیڤی گه‌مه‌ی نه‌وتی، چونكه‌ له‌ بازنه‌ی ناده‌وڵه‌تیدایه‌، ئه‌وه‌ی ڕۆڵی له ‌گه‌مه‌كه‌شدا لاوازتر كرد ئه‌وه‌ بوو كه‌ له‌ ده‌رفه‌تی نه‌وتی ناده‌وڵه‌تیدا سیمای ڕه‌شی «گه‌نده‌ڵی و ناشه‌فافی هه‌نارده‌ و داراییه‌كه‌یدا» به‌خۆی به‌خشی، هه‌رچه‌ند له‌سه‌ر هێڵی هه‌نارده‌ی ده‌ره‌وه‌ بۆ توركیا به‌ «گرێبه‌ستی شاراوه‌« یاریی ده‌كرد، هه‌روه‌ها له‌سه‌ر هێڵێ قاچاخیش به ‌هه‌مان شێوه‌ نه‌وت ده‌فرۆشێت، به‌ڵام هه‌ردوو هێڵه‌كه‌ له‌ جیاتی سه‌ركه‌وتن، شكستی سیاسه‌تی نه‌وتی به‌ قیسمه‌تی حكومه‌تی هه‌رێم كرد، كه‌ هۆكاری هه‌ره‌ سه‌ره‌كی كورد خۆی بووه‌ هۆكاری له‌ده‌ستدانی ده‌رفه‌تی نه‌وتی، ئه‌ویش به‌ر له‌ شه‌فافیه‌ت، ڕێگه‌ی تاریكی مامه‌ڵه‌ی به ‌كار هێنا، هاوكاتیش به‌ گه‌مه‌ی ڕیفراندۆم، ڕیسكی سه‌ربه‌خۆیی ئابووریی كرده‌وه‌ به‌خووری!. كه‌ له‌ هه‌ردوو پرسه‌كه‌دا پشتیوانیی شه‌قام و جه‌ماوه‌ریی به ‌ده‌ست نه‌هێنا و بێمنه‌تانه‌ مامه‌ڵه‌ی كرد.
حكومه‌تی هه‌رێم، له‌ ڕێی وه‌زاره‌تی سامانه‌ سروشتییه‌كانه‌وه‌ مامه‌ڵه‌ و گرێبه‌ست و هه‌نارده‌ی نه‌وتی كردووه‌، به‌ڵام هه‌میشه‌ تۆمه‌تباره‌ به‌ «ناشه‌فافی  و شاردنه‌وه‌ی ڕاستیی ئامار و داتا»، وه‌زاره‌تێكه‌ 13 ساڵه‌ یه‌ك وه‌زیر و یه‌ك حزب هه‌ڵیده‌سوڕێنن، بۆیه‌ سه‌ركه‌وتن و شكست له‌ ئه‌ستۆی خراوه‌ته‌ ئه‌ستۆی ئه‌م وه‌زیر و وه‌زاره‌ته‌، له‌ كاتێكدا به‌پرسیارێتیی قوورستر و گه‌وره‌تر له‌ پشتی شكستی نه‌وتی هه‌رێمه‌وه‌یه‌، به‌ڵام كه‌یسه‌كان له‌ حكومه‌تدا و له ‌حكومه‌تیشدا له‌ ده‌ستی پارتی دیموكراتدایه‌ به ‌هۆی كێشانی هێڵی سووری نه‌وتی ڕه‌ش، فرۆش و داهات و گرێبه‌سته‌كان هێنده‌ له‌ په‌نهان و تاریكیدان، كه‌ به‌ ڕاپۆرت و به‌دواداچوونه‌كانی كۆمپانیای دیلۆت-یش ڕووناك نابنه‌وه!
له‌م هه‌رێمه‌دا تا ئێستا (57) بلۆكی نه‌وتی مۆڵه‌تی كاركردنیان هه‌یه‌، زیاتر له‌ (166) گرێبه‌ستی به‌رهه‌مهێنانی هاوبه‌شی كراوه‌ له‌ (2003-2011) ، به‌ڵام  ئه‌وانی دیكه‌ كه‌ له‌م (8) ساڵه‌دا كرابن (نادیارن به‌ گرێبه‌سته‌ نهێنییه‌ په‌نجا ساڵیه‌كه‌ی توركیاشه‌وه‌)! ئه‌مه‌ جگه‌ له‌ چه‌ندین پاڵاوگەی‌ ره‌سمی و پاڵاوگه‌ی شه‌خسی بێمۆڵه‌ت و به‌رهه‌می غاز! كه‌ له ‌ده‌ره‌وه‌ی ستراتیژی نه‌وتی سه‌ركه‌وتوو له‌ كاردان، كه‌ به ‌بێ پلانی نیشتیمانی بوونه‌ته‌ بارگرانی به‌سه‌ر ئه‌م سه‌روه‌ته‌ نیشتیمانییه‌وه‌، به‌ جۆرێك بازرگانی حزبی و حكومی تێی ئاڵاون كه‌ شكستیان به‌ نسیبی ده‌رفه‌تی نه‌وتی هه‌رێم دا.
ئیداره‌دانی كه‌یسی نه‌وت كه‌ له‌ چنگی بژارده‌یه‌ك سیاسی و حوكمڕانه‌وه‌یه‌، ئیداره‌دانێكی شكستخواردووی ناشیانه‌یه‌، به‌ جۆرێك هێشتا دۆڕاوێكی سه‌ره‌كییه‌ له‌ گه‌مه‌ی نێوده‌وڵه‌تیی نه‌وتی و ناده‌وڵه‌تییه‌كانیش، چونكه‌ ئه‌م كاراكته‌رانه‌ی ده‌وری نه‌وت، له‌ سیاسه‌تی نه‌وتی ناوخۆییشدا سه‌ركه‌وتوو نه‌بوون و به‌ هه‌مان بیر و ستراتیژه‌وه‌ هه‌نگاوی بۆ گه‌مه‌ی نه‌وتی نێوده‌وڵه‌تی نا، كه‌ به‌ گرێبه‌ستی ناهاوسه‌نگ، به ‌نیازی ڕاوی كۆمپانیاكانه‌، له ‌لایه‌كی دیكه‌شه‌وه‌ به‌ریه‌ككه‌وتنێكی بێچاره‌سه‌ر له‌سه‌ر پرسی نه‌وت له‌ نێوان هه‌ولێر– به‌غدا سه‌ری هه‌ڵداوه‌، كه‌ هێشتا به‌رده‌وامه‌ و ده‌شێت له‌هه‌ر دۆخێكدا بێت ئاڵۆزیی ئابووری و دارایی به‌رۆكی هه‌رێم بگرێته‌وه‌، چونكه‌ به‌غدا كارتی بودجه‌ و ئابووریی هه‌رێمی به‌ ده‌سته‌ و بۆ هه‌ر بیانویه‌ك به ‌كاری ده‌هێنێت به ‌تایبه‌تی «بیانووه‌ نه‌وتییه‌كان».

هه‌ولێر و به‌غدا له‌سه‌ر دوو ڕیتمی جیاوازی نه‌وتین، بۆیه‌ له‌ دوای كابینه‌ی نوێی عادل عه‌بدولمه‌هدی سه‌رۆكوه‌زیران و ڕێككه‌وتنی نوێی نێوان هه‌رێم و عێراق له‌سه‌ر بودجه‌ و هه‌قبه‌شی «كه‌مكراوه‌ی» هه‌رێم له‌ (17%)ه‌وه‌ بۆ پێدانی مووچه‌ی مووچه‌خۆران كه‌ بڕه‌كه‌ی (12.46%) ده‌بێت له‌ ڕێككه‌وتنی پڕۆژه‌یاسای (2019)، كێشه‌ی دارایی و نه‌وت تا كۆتایی كابینه‌كه‌ كه ‌(2022) ده‌كات «به‌نج كراوه‌« نه‌ك چاره‌سه‌ر، هۆكاری ئه‌م به‌نجه‌ش بۆ ئه‌وه‌ ده‌گه‌ڕێته‌وه‌ كه‌ هه‌ندێك په‌رله‌مانتار ئاشكرای ده‌كه‌ن كه‌ گوایه‌ حكومه‌تی هه‌رێم، پێشتر نه‌وته‌كه‌ی فرۆشتووه‌ و پاره‌ی پێشوه‌خته‌ی وه‌رگرتووه‌ و په‌یوه‌ست كراوه‌ كه‌ له‌ جێی پاره‌كه‌ نه‌وت بدات، بۆیه‌ ئه‌و (250 هه‌زار) به‌رمیل ڕۆژانه‌یه‌ ته‌سلیم به‌ به‌غدا ناكات و به‌ هه‌ڵواسراوی ده‌مێنێته‌وه‌ تا ساڵی (2020)! ئه‌م سه‌ودا نهێنییه‌ش دیسان نهێنییه‌كه‌ له‌ نهێنییه‌كانی كه‌رتی نه‌وتی له‌ هه‌رێم!
مامه‌ڵه‌ی تاریكی حكومه‌تی هه‌رێم له‌گه‌ڵ كه‌یسی نه‌وت و داهاته‌كانی له‌سه‌ر ئاستی ناوخۆ، عێراق، ده‌ره‌كی، وا ده‌كات كه‌ هه‌میشه‌ كورد له‌ بواری بازرگانی و ئابووریی نه‌وتی، به ‌بێ جوگرافیا و سه‌نگی دارایی بێت، یاخود گه‌مه‌یه‌كی ئاسانی ده‌ستی كۆمپانیا جیهانییه‌ شاراوه‌كان بێت، كه‌ براوه‌ی هه‌میشه‌یی گه‌مه‌ نهێنییه‌كانن و گه‌مه‌پێكراوه‌كانی له‌ جۆری هه‌رێمیش دۆڕاو و تاڵانكراوه‌ و ته‌نیا جێنتڵمانی ملیاردێری نه‌وتی درووست ده‌كات، به‌و چه‌شنه‌ی نه‌وت نابێته‌ ئامرازی خۆشگوزه‌رانیی خه‌ڵك، وه‌ك ئه‌وه‌ی ئێستا هه‌رێمی تێدا ده‌گوزه‌رێت.
‌‌ زیاتر ...
د.ئه‌رسه‌لان بایز
فه‌رید ئه‌سه‌سه‌رد
ئازاد ئیبراهیم ئەحمەد
ئازاد ئیبراهیم ئەحمەد
هونه‌ر ره‌سوڵ ئه‌حمه‌د
د.به‌ختیارشاوه‌یس
ئازاد ئیبراهیم ئەحمەد
هیوا محه‌مه‌د

بیروڕا

زۆرترین خوێندراو
  • 24 کاتژمێر
  • هەفتە
  • مانگ