بیروڕا
نه‌ریتى دۆڕان له‌ هه‌ڵبژاردنه‌كانى سه‌رۆكایه‌تى ئه‌مریكادا
بورهان شێخ ڕه‌ئوف
په‌ندێكى باو هه‌یه‌ ده‌ڵێت  دۆڕان هه‌تیووه‌ و باوكى نیه‌ كه‌س خۆى ناكات به‌خاوه‌نى , به‌ڵام سه‌ركه‌وتن و بردنه‌وه‌ فره‌ خاوه‌نه‌ , به‌ڵام له‌ وڵاته‌ یه‌كگرتووه‌كانى ئه‌مریكا كه‌ خاوه‌نى یه‌كێك له‌ كۆنترین سیستمه‌ دیموكراسیه‌كانى  جیهانه‌  , دۆڕان له‌ هه‌ڵبژاردنه‌كانى سه‌رۆكایه‌تى كۆمارى ئه‌مریكادا خاوه‌نى نه‌ریتى تایبه‌تى خۆیه‌تى , هه‌روه‌كو چۆن بردنه‌وه‌و سه‌ركه‌وتن خاوه‌نى نه‌ریتى تایبه‌تى خۆیه‌تى و مه‌راسیمى شایسته‌وبه‌ شان و شكۆى بۆ ڕێكده‌خرێت .
هه‌ر له‌ به‌رئه‌وه‌شه‌ به‌ درێژایى چه‌ندین ده‌یه‌ ى ڕابردوو هه‌موو دۆڕاوه‌كان  له‌و پرۆسه‌دا ڕێزى ته‌واویان له‌و نه‌ریته‌ گرتووه‌و هیچ هه‌نگاوێكیان نه‌ناوه‌ بۆ دروست كردنى بشێوى و ئاڵۆزى و تێكدانى ئاشته‌وایى گشتى .
هه‌ر له‌و ڕوانگه‌یشه‌وه‌ یه‌ كه‌ هه‌موو كاندیده‌ سه‌رنه‌كه‌وتووه‌كانى هه‌ڵبژاردنه‌كانى سه‌رۆكایه‌تى ئه‌مریكا له‌دواى ڕاگه‌یاندنى ئاكامه‌كانى هه‌ڵبژاردنه‌وه‌ وتارێكى بۆ گه‌لى ئه‌مریكا ڕاگه‌یاندووه‌ كه‌ له‌ فه‌رهه‌نگى سیاسى ئه‌مریكادا به‌ وتارى ده‌ستبه‌رداربوون (( تنازل ))  یان داننان به‌ دۆڕاندا  ناسراوه‌ .
 له‌ ئێستادا  ئه‌و وتاره‌ بووه‌ته‌ یه‌كێك له‌ كۆڵه‌كه‌و پێگه‌ گرنگه‌كانى سیستمى هه‌ڵبژاردن و دیموكراسى ئه‌مریكا , هه‌رچه‌نده‌ له‌  ده‌ستوور و یاسادا هیچ ئاماژه‌یه‌كى پێ نه‌كراوه‌ , به‌ڵام وه‌كو زۆر شتى تر بووه‌ به‌ عورف و ناكرێت بایه‌خى تایبه‌تى پێ نه‌درێت , هه‌ر له‌و كاته‌وه‌ له‌ ساڵى 1896 دواى دوو ڕۆژ له‌ دۆڕانى كاندیدى سه‌رۆكایه‌تى  ((ولیام جیننغز  بریان ))  بروسكه‌یه‌كى له‌ ڕێگه‌ى ته‌لگرامه‌وه‌ ئاڕاسته‌ى ڕكابه‌ره‌ براوه‌كه‌ى ( ویلیام ماكینلى ) سه‌رۆكى بیست و پێنجه‌مى ئه‌مریكا كرد و وه‌كو خۆشحاڵى و پیرۆزبایى و له‌ هه‌مانكاتدا داننانیش به‌ دۆڕان ,  ئیتر له‌وساوه‌  ئه‌مه‌ بووه‌ته‌ عورفێك له‌ دیموكراسى دێرینى ئه‌مریكادا .
هه‌ر له‌و نامه‌یه‌دا (( ولیان بریان ))  پیرۆزبایى خۆى به‌ سه‌رۆكى هه‌ڵبژێراو ڕاگه‌یاند كه‌ توانیوویه‌تى متمانه‌ى ئه‌مریكیه‌كانى به‌ ده‌ست بێنێت , ئیتر ئه‌مه‌ وه‌كو خاڵى سه‌ره‌تاى وتارى دۆڕان و داننان به‌ شكستدا دێته‌ ئه‌ژماردن له‌ شه‌ڕى هه‌ڵبژاردندا , دواتریش له‌ ساڵى 1928 كاندیدى دۆڕاو (ئه‌لفرید سمیس ) له‌ ئیزگه‌وه‌  یه‌كه‌م وتارى دۆڕان و شكستى  خۆى خوێنده‌وه‌ , دواتریش له‌ ساڵى 1952  كاندیدى سه‌رۆكایه‌تى ئه‌مریكا ( ئه‌دلاى ستینفسون ) وتارى دۆڕان و شكستى خۆى له‌ به‌رژه‌وه‌ندى سه‌رۆك و كاندیدى براوه‌ ( دوایت ئیزنهاوه‌ر) له‌ ته‌له‌فزیۆنه‌وه‌ خوێنده‌وه‌ .
ئه‌گه‌ر چاوێكى خێرا به‌ مێژووى هه‌ڵبژاردنه‌كانى سه‌رۆكایه‌تى ئه‌مریكادا بخشێنین ئه‌وه‌مان بۆ ده‌رده‌كه‌وێت كه‌ له‌ماوه‌ى سه‌دو بیست ساڵى ڕابردوودا, سى و دوو وتارى داننان به‌ شكست و دۆڕانى تێدایه‌ له‌ لایه‌ن كاندیده‌ سه‌رنه‌كه‌وتووه‌كانه‌وه‌ خوێندراونه‌ته‌وه‌ یان ئاڕاسته‌ى سه‌رۆكه‌ براوه‌كانى هه‌ڵبژاردنى سه‌رۆكایه‌تى كراون كه‌ هه‌موویان چه‌ند ته‌وه‌رێكى هاوبه‌شیان له‌ خۆ گرتووه‌ ئه‌ویش داننانه‌ به‌ دۆڕان و پیرۆزبایى له‌ ڕكابه‌ره‌ براوه‌كه‌و هه‌رچه‌نده‌ دۆڕاوه‌كان خۆیان پاراستووه‌ له‌وه‌ى ناوى دۆڕان و شكستى خۆیان بهێنن ,
به‌ڵكو له‌ وتاره‌كانیاندا داواى یه‌كڕیزى یان كردووه‌ له‌ سه‌رۆكى تازه‌و دووره‌ كه‌وتنه‌وه‌ له‌ ڕیزبه‌ندى حزبى و ناكۆكى و دابه‌شبوونى كۆمه‌ڵایه‌تى دواى بانگه‌شه‌و تاى هه‌ڵبژاردن .
له‌وه‌ش زیاتر له‌ وتاره‌كانیاندا ده‌رخستنى  شانازى به‌  نمونه‌ى دیموكراسى ئه‌مریكاو سوپاسى ئه‌و ملیۆنان كه‌سه‌ى كه‌ به‌شدارى پرۆسه‌كه‌یان كردووه‌ .
خاڵێكى تر كه‌ كاندیده‌ دۆڕاوه‌كان ئاماژه‌یان پێداوه‌ ئه‌وه‌یه‌ كه‌ به‌ڵێنیان داوه‌ كه‌ به‌رده‌وام ده‌بن له‌ خه‌بات و تێكۆشان له‌ پێناو ئه‌و پرۆگرامانه‌ى كه‌ له‌ هه‌ڵمه‌تى بانگه‌شه‌دا هاتووه‌و داوا له‌ لایه‌نگران و هه‌وادارانیان ده‌كه‌ن كه‌ شكست و دۆڕان خاویان نه‌كاته‌وه‌و هه‌ر به‌رده‌وام بن .
‌‌ زیاتر ...
چاوەڕوان محمود
پارێزه‌ر نسار مسته‌فا
پارێزه‌ر نسار مسته‌فا
بێستون سابوراوایی
بورهان شێخ ڕه‌ئوف
زۆرترین خوێندراو
  • 24 کاتژمێر
  • هەفتە
  • مانگ