دۆسیە
قوربانی یه‌كه‌می ژن به‌ژن كێیه‌؟
ڕاپۆرتی: ئیمان زەندی
دیاریدەی ژن بەژن لەهەرێمی كوردستاندا ڕوی لەكەمی كردوە, توێژەرێك ئاماژە بەوە دەكات" بەخۆشحاڵییەوە دیاریدەی ژن بەژن لەكوردستاندا لە%90 كەمیكردوە, بەڵام پارێزەرێك پێی وایە كە هەرگیز ئەم دیاریدەیە بنەبڕ ناكرێت و قوربانی یەكەم ژنە.
دیاریدەی ژن بەژن لەزەمانی كۆنەوە سەریهەڵداوەو حاڵەت بوە, وەلی گرفتە كۆمەڵایەتییەكان تەشەنەی كردوەو بوە بە دیاریدە, بەڵام لەشەستەكانەوە  تاسەردەمی زێرین وئایپاد ڕوی لەكەمبونەوە كردوە, ئەمەش بەهۆی بەرزبونەی ڕێژەی وشیاری لەنێوان تاكەكانی گۆمەڵگەو بەتایبەتی گەنج بەمەش هەوڵدەدرێت ئەم دیاریدەیە وردە وردە بنەبڕ بكرێت.

دیاریدەی ژن بەژن بەرەو كەمبون دەڕوات جێی خۆشحاڵیە

یوسف ناوی خوازراوی هاوڵاتیەكە ئەو نەیوست تەمەنی ئاشكرا بكات, ئەو خاوەنی 5 منداڵەو نیشتەجێی قەزای شارەزورە لەبارەی دیاریدەی ژن بەژنەوە بۆ ماڵپەڕی ئاڕاستەی ڕاگەیاند: دیاریدەی ژن بەژن زۆر كۆنەو لە سییەكان وپەنجاكاندا ئەم حاڵەتە زۆر هەبوە, بەڵام  لەشەستەكان تائێستا بەرەو كەمبون دەڕوات جێی خۆشحاڵیە.
مام یوسف لەبارەی بەشودانی كچ و كوڕی بەڕێگای پرۆسەی ژن بەژن دەڵێت هەرگیز بۆ ئەو پڕۆسەیە ڕازی نابم و زیاتر دواو وتی: بۆچی كارێكی وابكەم كە ژیانیش لەكچ وكوڕم تێكبدەم, لەژن بەژن خراپتر ئەوەیە كە لەبێشكەیا كچ بۆ كوڕ دادەنێن یان بەپێچەوانەوە, یاخود ژن بەژنی گەورەو بچوك دەكەن بەزۆری كچەكە مناڵترە لەكوڕەكە.

كچ ده‌بێته‌ قوربانی لەم نێوانەدا

ژنانیش ئەم پرۆسەیە بەكارێكی باش نازانن روناك هەورامیی تەمەن 45 ساڵ دەڵێت ئەم پرۆسەیە لەعەشیرەتی هەورامانی ئێمە نەكراوەو دینی پیرۆزی ئیسلامیش بەكارێكی باشی نازانن, روناك وتی: لەعەشیرەت و بنەماڵەی ئێمە ئەوە تەمەنم 45 ساڵە نەمبینیوەو نەشم بیستوە واتە ناكرێت, گەر بكرێتیش دەگمەنە بەهۆی كێشەی كۆمەڵایەتیەوەیە ئەویش.
رونیشی كردەوە: كارێكی باش نیە بەس كچ ده‌بێته‌ قوربانی لەم نێوانەداو هیچی تر, دروستبونی دوبەرەكیشە.

ناتوانم بڵێم دیاریدەی ژن بەژن بنەبڕ كراوە

توێژەرێك دیاریدەی ژن بەژن روندەكاتەوە بۆ ماڵپەڕی ئاڕاستەو رایگەیاند: دیاریدەی ژن بەژن لە ئێستادا زۆر ڕوی لەكەم بون كردوە دەتوانم بڵێم لە%90 ئەم دیاریدەیە كەمی كردوە ئەمەش جێی خۆشحاڵییە, بەڵام ناتوانم بڵێم بنەبڕ كراوە.
لەیلا عەبدوڵا محمد, توێژەری كۆمەڵایەتییە لەڕێكخراوی توندوتیژی دژی ژنان لەلانەی ئارام ئەو ئاماژە بەوەدەكات كە ئەو كەسانەی كە كوڕو كچی دو بنەماڵە ژن بەژن دەكەن زۆر كارێكی ناشارستانیی ئەنجام دەدەن: چونكە ئەو ژن بەژنەی كە لەنێوان كچ وكوڕی دو بنەماڵەدا دەكرێت لایەنێكیان ئاسودەو بەختەورەن  بەڵام خێزانەكەی تر یەكتریان بەدڵ نیە هەمیشە دەمەقاڵەیان هەیە داوای جیابونەوە دەكەن, بەمەش ئەو لایەنەی كە بەختەوەرن منداڵیشیان خستۆتەوە بەهۆی لایەنەكەی تریان دەبێت ئەوانیش جیاببنەوەو منداڵكانیشیان سەرگەردان دەبن, یاخود هەندێكجار كێشە دەكەوێتە مارەییەكانیانەوە لەلای دادوەر, یاخود بەهۆی كێشەیەكی بچوكەوە كە پڕۆسەكە كراوەو هەڵوەشێنراوەتەوە پاشان دوژمنایەتی لێ‌ كەوتۆتەوە.
ژن به‌ ژن بەچارەسەر یاخود جیابونەوەی یاسای كۆتای هاتوە
لەبارەی ئەو كەیسانەی كە هاتۆتە بەردەستیان حاڵەتی لەوجۆرەی تێدا بوە؟ ئەو توێژەرە ئاشكرایكرد: وەكو كەیس تا ئەم ساڵانە نەمان بوە بەخۆشحاڵیەوە, بەڵام لەنەوەدەكان كەیسی لەو جۆرەمان هەبوە ئەویش بەچارەسەر یاخود جیابونەوەی یاسای كۆتای هاتوە.
لەبارەی ئامارەوە لەیلا رایگەیاند: من ناتوانم ئامارت بدەمێ‌ بەڵام لەئێستادا ئەم دیاریدەیە زۆر كەمیكردوە ساڵ بەساڵ كەمتریش دەبێتەوە چونكە خەڵك ڕۆشنبیرتر دەبێت, لەڕوی ئامارەوە یەك دوانێكمان هەبو ئەویش لەنەوەدەكان كە ئەویش ئافرەت سكاڵای كردبو ئێمەش بەپێی توانا هەوڵی خۆمانمان داوە تاگەشتینە ئەنجامێك وەك لانەی ئارام.
پارێزەران كەیسی جۆراوجۆری زۆر دێتە بەردەستیان, هەندێكیان بەشێوەیەكی ئاسان دور لەچاوی دادگا چارەسەری بۆ دەكەن, بەڵام هەندێكیشیان چارەسەریان ئەستەمەو دادگا ناچار دەبێت جیانبكاتەوە كەیسی لەم جۆرەش پرۆسەی ژن بەژنە, كە پارێزەرێك پێی وایە لەبنەڕەتدا ئەم پڕۆسەیە بەنهێنی ئەنجامدەدرێت هەر بۆیە یاسایەكی دیاریكراویشی بۆ دانەنراوە.

ژن بەژن  تائێستا لە كوردستاندا بەشێوەیەكی نایاسای كاری پێدەكرێت

هەژار غەفور, پارێزەر لەدادگای سلێمانی سەبارەت بەدیاریدەی ژن بەژن بەهەمان شێوە بەدیاریدەیەكی ناشارستانی دادەنێت, دەشڵێت لەم نێوەندەدا زیاتر ڕەگەزی مێ‌ مافی دەخورێت, لەو بارەیەوە ڕایگەیاند: دیارە لەكۆمەڵگای ئێمەد بەداخەوە هەندێك دابونەریت كە بەشێوەیەكی دواكەوتو لەباشوری كوردستان تائێستا ماوە, یەكێك لەو دیاریدە ناشارستانیەو دواكەوتوانەی كوردەواری بریتیە لەدیاریدەی ژن بەژن, كە تائێستا لەناوچەی كوردستاندا بەشێوەیەكی نایاسای كاری پێدەكرێت چونكە ئەم جۆرە پێكهێنانی هاوسەرگیرییەش زۆرجار ژن دەبێتە سوتەمەنی ڕەزامەندی نەبوە لەپێكهێنانی ئەم پڕۆسەی هاوسەرگیرییە.
ئەو پارێزەرە هێما بۆ ئەوە دەكات كە لەڕوی یاساییەوە لەناو دادگاكاندا ناتوانرێت ئامارێكی دروست دەست بكەوێت: چونكە ئەم پرۆسەیە هاوسەرگیرییە لەدەرەوەی دادگا ئەنجام دەدرێت, ئەو كەسانەی كە دەبنە فاكتەرێك بۆ دروستبونی ئەم پڕۆسەیە یان ئەو پڕۆسەیان بەسەردا جێبەجێدەكرێت لەڕاستیدا كاتێك دوچاری گرفت دەبنەوە دەبێت خۆیان بێن بۆ دادگا سكاڵا تۆمار بكەن, بەداخەوە بەهۆی نزمی ئاساتی وشیاری وپیاو سالاری لەناو كۆمەڵگای كوردیدا ئەو پڕۆسەیە بكرێت نایەن بۆ دادگا, بەڵكو بەنهێنی ئەو كارە ئەنجام دەدەن.
رونیشیكردەوە: بەداخەوە ناتوانین بڵێین ئەم دیاریدەیە بنەبڕكراوە, هەربۆیە ئەو پڕۆسەیە ئەنجام دەدرێت بەنهێنی دور لەیاسای دادگا, بۆنەهێشتنی ئەم دیاریدەیە پێویستە لەسەر ئێمەی پارێزەران و دادگاو مامۆستای ئاینی هۆشیاری بدەین یاخود ڕاگەیاندكاران بەڵام بەداخەوە كەم تەرخەمین.
زیاتر دواو ڕایگەیاند: لەبەرئەوەی لەپڕۆسەی هاوسەرگیریدا بەپێی مادەی 30 لەیاسای باری كەسی كارپێكراو لەیاسای ژمارە 15ی ساڵی 2008 كە هەمورای یاسای ژمارە 188 ساڵی 1959یە تایبەتە بەبواری پڕۆسەی هاوسەرگیری یەكێك لەو تایبەتمەندییە گرنگانەی كە پڕۆسەی هاوسەرگیری لەسەر پێك دێت ڕەزامەندی ژنی لەسەر بێت بەو مانایەیی كە تەمەنی 18 ساڵی تەواوكردبێت, لێرەدا ئەم شێوازی دروستكردنی هاوسەرگیرییە كە پێی دەوترێت ژن بەژن لەكۆمەڵگای كوردیدا خۆی لەخۆیدا ڕەزامەندی  ڕەگەزی مێ‌ یان كچەكە وەرناگیرێت زۆرجار كچەكە دەبێت بەقوربانی یەكەم پەنا دەبەنە بەر خۆسوتاندن چونكە هیچ ئومێدێكیان نیە, هەر بۆیە یاسا سزای بۆ ئەمانە دانەناوە چونكە كارەكە بەنهێنی دەكرێت چونكە ژن و مێردەكە لەبەردەم دادگا ناڵێن ژن بەژنمان پێكراوە, بۆیە من بەهیچ جۆرێك لەگەڵ ئەم پڕۆسەیەدا نیم.
ئەو پارێزەرە ئاماژە بەوەشدەكات دەڵێت لەڕوی دروستكردنی پڕۆسەی هاوسەرگیرییەوە مارەكردنی لەلایەن مامۆستایانەوە ئەمە خۆی لەخۆیدا سەرپێچی یاسایە: بەپێی ماددەی دە لەبڕگەی یاسای باری كەسیتیدا هەر كەسێك لەدەرەوەی یاسادا پڕۆسەی هاوسەرگیری بكات ئەوە روبەروی یاسا دەبێتەوەو غەرامە دەكرێت لەڕاستیدا ناكرێت كەسێك دوجار مارە بكرێت, هەروەها هیچ دەقێكی یاسای ئەوە پشت راست بكاتەوە كە مامۆستای ئاینی مارەی كچ وكوڕ ببڕێت, نە لەهیچ ئایەتێكی قورئاندا هاتوەو نە لەهیچ فەرمودەیەكی پێغەمبەر(د.خ) هاتوە بەڵكو ئەمە تەنها عورف و عادەتی كۆمەڵایەتی دروستی كردوە.

ژن بەژن نەهی لێكراوەو حەڕامكراوە
لەئاینی پیرۆزی ئیسلامداو فەرمودەكانی پێغەمبەر(د.خ)  ژن بەژن نەهی لێكراوەو حەڕامكراوە, هەروەها لەئیسلامدا ژن بەژن پێی دەوترێت (الشیغار).
موحسین محمود مامۆستای ئاینی باسی حەڕامكردنی ژن بەژن دەكات لەئیسلامداو ئاشكرایكرد" ژن بەژن لەشەرعی ئیسلامدا كارێكی حەڕامەو دور لەمرۆڤایەتیە پێغەمبەر(د.خ) نەهی لێكردوە, وەك ابن عمر فەرمویەتی ( نهی رسول الله عن الشغار) متفق علیە, واتە: پێغەمبەر(د.خ) نەهی لەژن بەژن كردوە), هەروەها لەناو هاوڵانی پێغەمبەر(د.خ) نەكراوە بكرایە هاوەڵكان ئەو كارەیان هەڵدەوەشاندەوە .
هەروەها لەبارەی ئەوەی ئەو مەلایانەی كەمارەشیان دەبڕن تاچەند گوناحبارن؟ ئەو مامۆستایە وتی: ئەو مەلایانەی كەمارەی ژن بەژن دەبڕن زۆر گونحبارن, لەشەرعدا ڕێگە پێدراو نین.

762 جار خوێندراوه‌ته‌وه‌
8/23/2017 11:13:04 AM
زیاتر ...