دۆسیە
تالاسیمیا چیە
 ئاراسته‌:عه‌بدول نه‌جم

  تالاسیمیا نەخۆشییەکی بۆماوەیی خوێنە، کەسێکی تووشبووی نەخۆشییەکە، رێژەیەکی کەمتری خڕۆکە سوورە تەندروستەکانی هەن، بەمەش بڕێکی کەمتری هیمگۆگڵۆبینی تەندروستی هەیە، "ئەو پڕۆتینەی رەنگ بە خڕۆکە سوورەکانی خوێن دەبەخشێت و ئۆکسجین بۆ بەشە جیاوازەکانی جەستە دەگوازێتەوە".

تالاسیمیا باوترین نەخۆشیی بۆماوەییە کە لە باوانەوە بۆ منداڵان، لە رێگەی بۆهێڵ "جین"ەکانەوە دەگوازرێتەوە.

 

جۆرەکانی تالاسیمیا

 چوار جۆری سەرەکی تالاسیمیا هەن کە ئەمانەن:

-    تالاسیمیای ئەلفا

-    تالاسیمیای بێتا

-    تالاسیمیای دەلتا

-    کۆمەڵەی ئەوانە

جۆرەکانی ئەلفا تالاسیمیا و بێتا تالاسیمیا سەرەکیترین جۆرەکانی نەخۆشییەکەن.

 

هۆکارەکانی تالاسیمیا:

 تاکو ئێستا نەزانراوە هۆکاری سەرەکی ئەو گۆڕانەی لە جینەکانی تالاسیمیا روودەدەن چییە، هەروەها نەخۆشییەکە لە کەسێکی تووشبووەوە بۆ کەسێکی دیکەی ساخ ناگوازرێتەوە.

بەڵام نەخۆشییەکە دەتوانرێت لە دایک یان باوکەوە بۆ منداڵان بگوازرێتەوە و ئەگەر هەردوو دایک و باوک تووشبووی نەخۆشیی تالاسیمیابن، ئەوا مەترسیی تووشبوونی منداڵەکەیان زیاتر دەبێت.

 

نیشانەکانی تالاسیمیا

 

هەندێک منداڵ لەکاتی لەدایکبوون نیشانەکانی تووشبوون بە تالاسیمیایان تێدا دیارن، بەڵام هەندێكیان لەدوای ساڵانی یەکەم و دووەمی تەمەنیان نیشانەکانیان دەردەکەون.

بێتاقەتی، بێهێزی، لاوازی گەشە، رەنگزەردی، ئەستووربوونی جەستە، شێواوی پێکهاتەی ئێسکەکان بەتایبەت لە سەر و رووخسار، نەخۆشییەکانی دڵ و زیادبوونی ماددەی ئاسن لە جەستەدا لە باوترین نیشانەکانی نەخۆشییەکەن.

 

چارەسەری تالاسیمیا

 

تاکو ئێستا نەخۆشییەکە چارەسەری بنبڕی نییە، بەڵام دەتوانرێت لە رێگەی خوێن گواستنەوەی بەردەوام بۆ کەسانی تووشبووی تالاسیمیای جۆری بێتا، نەخۆشییەکەیان کۆنتڕۆڵبکرێت و لە دەرهاوێشتەکان بەدووربن، هەروەها جۆرەکانی دیکەی نەخۆشییەکە کە کەمتر تووشی ئەنیمیا"کەمخوێنی" دەبن، پێویستییەکی کەمتریان بە خوێن گواستنەوە هەیە.

 

خۆپارێزی

 

ناتوانرێت بە دەرمان رێگە لە نەخۆشیی تالاسیمیا بگیرێت و تاکو ئێستا هیچ چارەسەرێک بۆ نەخۆشییەکە نەدۆزراوەتەوە، چونکە نەخۆشییەکە بۆماوەییە و لە باوانەوە دەگوازرێتەوە.

بەڵام دەتوانرێت ئەگەری گواستنەوەی نەخۆشییەکە کەمبکرێتەوە، کە ئەمەش بە ئەنجامدانی پشکنینەکانی خوێن و پشکنینی بۆماوەیی جینەکانی خێزان ئەنجامبدرێن، کە دەریدەخەن کێ تووشبووی نەخۆشییەکەیە و کێ هەڵگریییەتی، هەروەها پشکنینەکانی ماوەی دووگیانی دەتوانن دەستنیشانی تووشبووانی نەخۆشییەکە بکەن.

287 جار خوێندراوه‌ته‌وه‌
5/8/2022 11:05:46 AM
زیاتر ...
زۆرترین خوێندراو