دۆسیە
بۆچی جیابونه‌وه‌ی خیزان له‌ هه‌ڵكشاندایه‌؟
ڕاپۆرتی:چاوان حسام

هۆكارەكانی جیابوونەوە زۆرن لەوانەش كۆمەڵایەتی و قه‌یرانی دارایی و زۆرهۆكاری تر،ئایا چاره‌سه‌رچیه‌ بۆئه‌وه‌ی جیابونه‌وه‌ی خێزانه‌كان كه‌مترببێته‌وه‌ ،له‌ڕوی یاسا و شه‌رعه‌وه‌ چۆن باس له‌ هۆكاره‌كان و چاره‌سه‌ركردن ده‌كرێت.
لەم ڕاپۆرتەی ئاڕاستەدا بەدواداچوونمان كردووە  كه‌ جیابوونەوە ‌‌بۆچی دەگەڕێتەوە" بۆ ئەم مەبەستەش هەوڵمان داوە ڕێگاچارەسەر لەڕووی كۆمەڵایەتی و ئاینی و یاسایەوە بدۆزینەوە.

قه‌یرانی دارایی هۆكاری سه‌ره‌كی جیابونه‌وه‌یه‌

پارێزه‌رلاوەند فەرەیدون ،پارێزەری ڕاوێژكار بۆئاڕاسته‌ ووتی:هۆكارەكانی جیابوونەوە زۆرن لەوانەش كۆمەڵایەتی و بەتایبەت قەیرانی ئابووری كە هۆكارێكی سەرەكیە بۆ جیابونەوە لە ئێستادا ، زۆر جاریش دەگەڕێتەوە بۆ چاولێكەری و یاخود داواكاری زۆری هاوسەرەكەی هۆكاری تریش زۆرە وەك بەهەڵە بەكارهێنانی تەكنەلۆژیا كە ئەمە گومان لە لای یەكتر دروست دەكات و كێشە دەنێتەوە دواتریش دەبێتە هۆی جیابونەوە.

ئەو كەیسانەی زۆرتر دەبینرێت له‌دادگاكاندا زیاتر خیانەتی هاوسەرگیریە

سەبارەت بە كەیسەكانی جیابوونەوە لاوەند فەرەیدون ئاماژەی بەوەشدا :كە لە ئێستادا ئەو كەیسانەی زۆرتر دەبینرێت خیانەتی هاوسەرگیریە كە مادەكەی 377 لە یاسایی سزادانی عێراقیدا ، مادەی 39 تا 46 یاسایی باری كەسێتیە واتە جیابوونەوە بە ڕەزامەندی هەردوولا یان تاك لایەنە یاخود زەرەر گەیاندن بووە بە یەكتر یاخود كەم دەرامەتی ئەمەش دووبارە دەگەڕێتەوە بۆ ئەو بارو دۆخە ئابوریەیی كە تێی كەوتووین .

سەبارەت بە چارەسەركردنی كێشەكان لاوەند فەرەیدون چەند ڕێگە چارەیەكی خستەڕوو:-

بڵاوكردنەوەی هۆشیاری كۆمەڵایەتی بۆ تاكەكان لەلایەن دەزگاكانی ڕاگەیاندن و حكومەت  و ڕێكخراوەكانی ژنان ، هه‌روه‌ها پێویستە وەزارەتی پەروەردەش بیكاتە مادەیەكی خوێندن ، لەبەرئەوەی  بابەتی هاوسەرگیری بەرپرسیارێتیە و پێویستە بەتەواوی لە پڕۆسەكە تێبگەن بەر لە هاوسەرگیری كردن ، هەروەها پێویستە حكومەتی هەرێم پلان و بەرنامەڕێژی‌ بكات بۆ دابین كردنی هەلی كار بۆ گەنجان چونكە قەیرانی ئابوری یەكێكە لە سەرچاوە سەرەكیەكانی جیابوونەوە لە ئێستادا.

به‌گوێره‌ی ئامارەكان بەبەراورد بە ساڵانی ڕابردوو جیابوونەوەكان زۆر تربوه‌

هەر لەوبارەیەوە چۆمان ئەحمەد توێژەری كۆمەڵایەتیمان دواندو ووتی :لەئێستادا بەپێ‌ ی ئامارەكان بەبەراورد بە ساڵانی تر جیابوونەوەكان زۆر بووە ئەمەش چەند هۆكارێكی هەیە لەوانە:-
•هۆكاری خودی كە پەیوەندی بە كەسەكە خۆیەوە هەیە .

•هۆكاری بابەتی كە پەیوەندی بە گۆڕانی كۆمەڵگەی كوردیەوە هەیە ، خەڵكی ئێستا وەك جاران بیر ناكەنەوە  و ئازادن لە بڕیارداندا.
•لایەنی ئابووری ئەگەر ئەم چەند ساڵەی ڕابردوو سەیر بكەین دەبینین ڕێژەی جیابوونەوەكان خەیاڵین ، چونكە ئەگەر دووكەس نەتوانن باری گوزەرانیان دابین بكەن كێشە سەر هەڵ دەدات ئەمەش دەبێتە هۆی جیابوونەوە.
•لێك تێنەگەشتنی یەكتر كە ئەمە هۆكارێكی سەرەكیە بۆ جیابوونەوە.
•زوو بڕیاردان بۆ جیابوونەوە و زمانی یەكتر قبوڵ نەكردن  و هەست نەكردن بە بەرپرسیارێتی بەرامبەر یەكتر.
•هەندێك لە گەنجەكان تەنها بۆ تێركردنی حەز و ئارەزوو بەرژەوەندی تایبەتی هاوسەرگیری دەكەن و كاتێك تێردەبن بەدوای دروستكردنی پەیوەندی ترەوەن و هەوڵی دروستكردنی پەیوەندی دەدەن یاخود ژنی دووەم دەهێنن.

ئەگەر دوو كەس نەگونجێن جیابوونەوە باشترین ڕێگایە

چۆمان ئەحمەد لە درێژەی قسەكانیدا ووتی:بیگومان ئەگەر جیابوونەوە بە شێوازێكی سروشتی خۆی بڕوات  نابێتە كێشە چونكە ئەگەر دوو كەس نەگونجێن جیابوونەوە باشترین ڕێگایە ، لەبەرئەوەی لەڕووی دەروونیەوە گرێ‌ ی دەروونیان بۆ دروست دەبێت  ، لەڕووی كۆمەڵایەتیەوە بەردەوام كێشەكانیان ڕوو لە هەڵكشان دەكات . چ كاتێك ئێمە كاتێك جیابوونەوە بەكێشە دەزانین كاتێك كۆمەڵێك مناڵ دروست دەبێت دواتر گرفت دروست دەبێت بۆ بەخێوكردن و پەروەردە كردنیان ،لە لای هەركەسێكیشیان بمێنێتەوە ڕەنگە هەوڵی ناشرینكردنی ئەوی تر بدات كە بێگومان ئەمە لە ئایندەدا كاریگەری دەبێت لەسەر باری دەروونی منداڵەكە.

چۆمان ئەحمەد ئەوەشی خستەڕوو :كە پێویستە ئەوە بزانین كە ئێمە لەئێستادا لە نێوان دوو كلتورداین كلتوری ڕەسەنی خۆمان و كلتوری ڕۆژئاوایی كە ئەمەش مەحاڵ و قورسە ،لە هەمان كاتدا كلتورە هاوردەكراوەكە كەمێك ئازادی پێداوین ،بەڵام كاتێك دووكەس پێكەوە دەژین كە لە دووژینگەی جیاوازدا گەورە بوون  دەبێت چاوڕێی هەموو حاڵەتێك بكەن ، چونكە هیچ ژیانێك خاڵی نیە لە كێشە.
سەبارەت بە چارەسەركردنی كێشەكان چۆمان ئەحمەد ئەم ڕێگە چارانەی خستەڕوو:-
پێویستە لایەنی ئابووری و تاكەكانی خێزان ڕوو لەبەرز بوونەوە بكات ، لێك تێگەشتن و گفتوگۆكردن هەبێت لەنێوان كەسەكاندا و زوو بڕیاری جیابوونەوە نەدەن ، چواردەور دەست نەخاتە ژیانی ئەم دووكەسەوە .

زۆرجار جیابوونەوە بەهۆی نەمانی هاوسەنگیە لە نێوان دوو كەسەكەدا

لەڕووی ئاینیەوە م.عەتا محمد پێنجوێنی ، جێگیری لێپرسراوی لقی سلێمانی یەكێتی زانایانی ئاینی ئیسلامی كوردستانمان دواند و لەو بارەیەوە ووتی: زۆرجار جیابوونەوە بەهۆی نەمانی هاوسەنگیە لە نێوان دوو كەسەكەدا یان نەمانی بەرژەوەندیە ، یاخود لێك تێنەگشتنی یەكترە یان چاولێكەریە ، زۆرجاریش دەستێوەردانی دەرەكیە و ڕەنگە كەسێك لەدەرەوە بیەوێت پەیوەندی لەگەڵ یەكێك لەو دوو هاوسەرە دروست بكات ، هەروەها تەكنەلۆژیا لە ئێستادا بە ئاڕاستەیەكی خراپدا دەڕوات ، كە ئەمەش بۆتە هۆی ئەوەی شیرازەی خێزان بپچڕێت ،جیا لەوانەش  جیاوازی ئاستی كۆمەڵایەتی خێزانەكان .
م.عەتا سەبارەت بە جیابوونەوە ئەوەی باسكرد كە لەڕووی ئاینیەوە جیابوونەوە ڕێگە پێدراوە و خودای گەورە دەفەرموێت " الطَّلَاقُ مَرَّتَانِ ۖ فَإِمْسَاكٌ بِمَعْرُوفٍ أَوْ تَسْرِيحٌ بِإِحْسَانٍ "بەڵام ئەمە مانای ئەوە نیە كە لە بچوكترین كێشەدا جیاببنەوە.

م. عەتا هۆكارێكی تری خستەڕوو كە ئەویشت هاتنی كلتوری بیانیە لە ڕێگەی تۆڕە كۆمەڵایەتیەكانەوە یان ڕاگەیاندنەكانەوە زۆرجاریش دراماكان كە ڕێگە خۆشكەربوون بۆ دروستكردنی پەیوەندی لەنێوان پیاو و ژندا و خیانەتكردن ، لەبری ئەوەی پەیوەندیە خێزانیەكان پتەو بكات له‌ناوی‌ ده‌بات.

لەبارەی چارەسەركردنی كێشەكانەوە م.عەتا ئاماژەی بەوەدا:-

سەرەتا گەڕانەوە بۆ خودی سەرەتای دروست بوونی خێزانەكان ، برەودان بە ئاستی ڕۆشنبیری و پەیوەندیە كۆمەڵایەتیەكان ، وە لێك تێگەشتن وەكو ئەوەی خودای گەورە دەفەرموێت" "وَمِنْ آَيَاتِهِ أَنْ خَلَقَ لَكُمْ مِنْ أَنْفُسِكُمْ أَزْوَاجًا لِتَسْكُنُوا إِلَيْهَا وَجَعَلَ بَيْنَكُمْ مَوَدَّةً وَرَحْمَةً" كەواتە دروستكردنی سۆز و خۆشەویستی لەنێوان خێزانەكاندا باشترین چارەسەرە .
بڵاوكردنەوەی هۆشیاری لە لایەن ڕاگەیاندن و تۆڕە كۆمەڵایەتیەكان و یاساوە ،ئێمە وەك مامۆستایانی ئاینی هەمیشە هەوڵمانداوە كە كێشەكان چارەسەر بكەین چەندەها كێشە هاتۆتە بەردەستمان كە بڕیاری كۆتاییان داوە بەڵام ئێمە توانیومانە بیان گێڕینەوە لای یەكتر .

917 جار خوێندراوه‌ته‌وه‌
6/6/2017 1:08:33 PM
زیاتر ...