دۆسیە
بەکارهێنا و بازرگانی کردن بە ماددەی هۆشبەر ڕووی لە زیاد بوونە ؟
 ئاڕاستە : هەردی حەسەن

لە ئێستادا بەکارهێنا و بازرگانی کردن و مامەڵەکردن بە ماددەی هۆشبەر بۆتە باسی گەرمی ڕۆژ ئەو ماددەیەی کە جگە لە زیانی زۆری تەندروستی بۆ گیانی بەکار هێنەر هاوکات زیانی زۆری ماددی و کۆمەڵایەتی و بەلاڕێ دابردنی خوی بەکارهێنەری هەیە کە دواجار کۆمەڵگای دەخاتە بەردەم مەترسی گەورە و داڕمان و لێکترازانی خێزان.

لە بارەی ئاماری مامەڵەکردن و بەکارهێنان و ڕوو بەڕووبوونەوەی بەکارهێنەران و بازرگانانی ئەو مادانە مقدم " محمەد فازڵ " وتەبێژی بەڕێوبەرایەتی ئاسایشی ڕاپەڕین بە ئاڕاستەی ڕاگەیاند " دیارە ئێمە وەک بەڕێوبەرایەتی ئاسایشی ڕاپەڕین بەشی ماددەی هۆشبەرەکانمان بەبەردەوامی چاودێری ئەو حاڵەتەدەکەن وە لەهەوڵی جدیدان بۆ ڕێگری کردن بۆ نەهێشتنی دیاردەی نەهێشتی هۆشبەر وە بەهۆی هاوسنوریشمان  بەڕاستی قاچاخچیەتی ماددەی هۆشبەر زیادی کردووە ، ئێمەش لە بەرامبەردا هەوڵەکانمان چڕکردۆتەوە توانیومانە ئیجرائاتی باش بکەین لەو بوارەدا بە شەونخونی سەرجەم کارمەندان و ئەفسەرانی ئاسایشمان بە هاوکاری خەڵکی دڵسۆزی ناوچەکە توانیمانە تا ڕادەیەکی باش ڕێگری لێبکەین و وە بەبەردەوامی ڕووبەڕووی هەردیاردەیەک دەبینەوە کە ڕوو لە سنورەکەمان بکات " .

سەبارەت بە هاوکاری کردنی خەڵک بۆ ئاشکراکردنی بازرگانان و بەکارهێنەرانی ماددەی هۆشبەر و جۆری ئەو ماددە ترسناکەی کە زیاتر مامەڵەی پێوەدەکرێت وتەبێژی ئاسایش وتی" ماددەی هۆشبەر لە سنوری ئێمەدا بەشێوەی جۆراو جۆرە و بەرچاوکەوتوەو بڵاو بۆتەوە و دەستگیرمان کردووە ، بەڵام لە ماوەی ئەم دوو ساڵەدا زیاتر جۆرێک لەماددە بڵاو بۆتەو پەیدا بووە پێ دەوترێت ( کریستاڵ ) وە ( شیشەی ) پێ دەوترێت ئەم جۆرە ماددەیە هاڕاوەیە و لە شێوەی شوشەیە ئەم ماددەیە لە ماوەی ئەم دوو ساڵە دا بڵاوبۆتەوە زیاتر ئەوە مامەڵەی پێوەکراوەو دەستی بەسەر داگیراوە ، هاوکاری کردنی خەڵکی و جەماوەری دەڤەرەکەمان و بەگشتیش خەڵکی کوردستان گرنگە لەگەڵ دەزگا ئەمنیەکان تا بتوانین ڕێگری لە بڵاو بوونەوەی ماددەی هۆشبەر بکەین ، چۆن ئێمە ڕێکاری یاسایی و قانوونی خۆمان دەگرینە بەر دژی ئەو کەسانەی کە بەکاری دەهێنن ومامەڵەی پێوە دەکەن وە بەرامبەر ئەو خەڵکە،  ئەو خەڵکە کۆڕی خەڵک و نەوەکانی خۆمانن کە توشی ئەم حاڵەتانە دەبن زۆر گرنگە هاوڵاتیان هاوکارمان بن تا نەوەو کوڕەکانیان تێوەنەگلێن لەو جۆرە ماددانە کە دەبێتە هۆی لە ناوچونی کەسایەتی و بنەماڵەکان 
وە ئێمە داوای هاوکاریان لێ دەکەین ، وەک چۆن کە هەمیشە هاوکارمانن بوون ، وە پێویستە هەموومان هاوکار بین تا ئەم مەترسیەکان لە سەر کۆمەڵگاو خێزانەکان دووربەخەینەوە " .

مریەم سەمەد ئەندامی پەرلەمانی کوردستان لە فراکسیۆنی یەکێتی نیشتمانی دەربارەی  بەکارهێناوبازرگانی کردن بەماددە هۆشبەرەکان بە ئاڕاستەی ڕاگەیاند "ئەو دیارە قەیرانێکی  جیهانیە و لە هەموو کۆمەڵگاکاندا ئەو مەترسیە بڵاوو هەیە ولە پەرەسەندن دایە و لە هەرێمی کوردستانیش ناکرێ بڵێین بەکارهێناو مامەڵەکردنی بە ماددە هۆشبەرەکان بۆتە دیاردە بەڵام زۆر گەشەی سەندووە و خەرێکە ببێتە دیاردە ،
هۆکارەکانی بڵاوبوونەوە ماددە هۆشبەرەکان هاوسنوری ئێمەیە لەگەڵ تورکیاو و ئێران و عێراق کەلەخوار ناوڕاستی عێراقەوە  بەشێوەی نهێنی و قاچاغ دەهێنرێتە ناوەی هەرێم ، جگەلەمە پێویستە حکومەت ئامێر تایبەت و پێداویستی بۆ کەشفکردنی ماددە هۆشبەرەکان لە سەر سنورەکان بۆ هێزە ئەمنیەکان دابین بکات تا ئەو هێزانە بتوانن زیاتر لە ئێستا ڕێگری بکەن لەم ماددە زیان بەخشانە " .

ئەو پەرلەمانتارەی یەکێتی نیشتمانی دەشڵێت " قەیرانی دارایی و شەڕی داعش و دۆخی ناسەقامگیریش هۆکارێکی تر بوون کە لە چاو ساڵانی ڕابردوو مامەڵەو بەکارهێنانی ئەو ماددەیە زیاتر پەرە بستێنی ، وە پێویستە سەنتەرێکی نیشتمانی بۆ بەرەنگارنەوە و چارەسەری ئالودەبوان بکرێت ، چونکە لە ئێستادا هیچ سەنتەرێکی وەها لە هەرێم دانیە کە ئەوانەی ئالودە بوون چارەسەر وەربگرن ، سەبارەت بە یاسای بەرکارەکان لە پەرلەمانی کوردستان پڕۆژەیەک بۆ هەموار کردنەوە قانوونی ساڵی 1965 لە یاسای 68 ماددە هۆشبەرەکانی عێراق هەیە کە هەموار بکرێتەوە بەڵام تائێستا نەخراوەتە بەرنامەی کاروە چونکە ئەو قانوونەی ماددەی هۆشبەری کە لەکاتی خۆیدا پەسند کراوە بەبەراورد بە ئێستا زۆر گۆڕانکاری هاتۆتە ئاراوە لەگەڵ ئێستا وەک پێویست نیە ، بەپێویستیشی دەزانم حکومەت و وەزارەتی خوێندنی باڵا و  پەروەردە بۆ بەرەنگار بوونەوە و هۆشیارکردەنەوەی تاکەکانی کۆمەڵگا ئەم بابەتە بخرێتە پڕۆگرامی خوێندنەوە تا مەترسی و کاریگەریەکان بزانرێت کە بڵاوبوونەوەی ماددە هۆشبەرەکان زیانی گەورەی بۆ سەر تاکەکانی خێزان و کۆمەڵگا هەیە " .
هۆکار و مەترسیەکانی بڵاوبوونەوە و مامەڵەکردن و بەکارهێنانی ماددەی هۆشبەر چیە بۆ سەر کۆمەڵگاو تاک ؟ 
پارێزەر"  ڕێناس عەلی " کە خاوەن پڕۆژەی بەرەنگاربوونەوەی ماددەی هۆشبەرە لە دەڤەری ڕاپەڕین بە ئاڕاستەوە ڕاگەیاند "  ماوەی دوو ساڵە پڕۆژەی بەرەنگار بوونەوە و هۆشیاریم هەیە لە دەڤەری ڕاپەڕین وە پێم وایە هۆشیار کرنەوەی تاکەکانی کۆمەڵگا یەکێکە لە کارە کرنگەکانی بەرەنگارە بوونەوەیە ماددە هۆشبەرەکان ، بەداخەوە پێشوتر دەوترا پێویست ناکات باسی هۆکار مەترسیەکان بکەین ،  لە ئێستادا ماڵەکردن و بەکارهێنانی ماددەی هۆشبەر و بڵاوبوونەوە لە حاڵەتەوە خەریکە ببێتە دیاردە ، هۆکاری بڵاوبوونەوەی ماددەی هۆشبەر لە کوردستان 
یەکەم / بۆ هاوسنوریەتی هەرێمی کوردستان لەگەڵ هەردوو وڵاتی عێراق و ئێران دەگەڕێتەوە  کەوادەکات بەئاسانی ماددەی هۆشبەر بە ڕێگای قاچاغ بێتەناوەوەی کوردستان .
دووەم / ناسەقامگیری باروو دۆخی ئەمنی هەندێ ناوچەی عێراق وەک موسڵ و ئەنبار و کەرکوک ئەمەش وادەکات لەو ناوچانەدا بەهۆی نەبوونی ئەمنیەتی ئاسایش بە ئاسانی ماددەی هۆشبەر مامەڵەی پێ بکرێت بەرهەم بهێنرێت و هەناردەی هەرێم بکرێت .
سێ یەم / خراپی باروودۆخی دارایی تاکەکانی کۆمەڵگا کەوای کردووە ڕێژیەکی زۆر بێ کاری هەبێت و گەنجان زۆربەی کاتەکانی خۆیان لە کافێ و کافتریاکان بە کێشانی نێرگەلە بەسەر بەرن و  ئەمانە وادەکات سەر بکێشێت بۆ مامەڵەکردن و بەکارهێنانی ماددەی هۆشبەر   " .

ئەو پارێزەرە ئاماژەی بەوەش کرد کە " لەم ماوەیەدا چەندان دۆسیەی لێک جیابوونەوەی هاوسەرەکان لە دادگاکان تۆمار کراوە کە پەیوەندی بە تێوەگلان و بەکارهێنانی ماددەی هۆشبەر ، چونکە بەکارهێنەر لە کاتی بەکارهێناو مامەڵەکردنی دا بێ ئاگادەبێت لە ئەرکە خێزانی کۆمەڵایەتیەکانی خۆی کە دواجار بەلێک جیابوونەوەو هەڵوەشاندنەوەی خێزان و هاوسەرەکان کۆتایی دێت ، ئەوی گرنگە ئاماژەشی پێ بکرێت پێویستە لە بنجینەدا لە خوێندنگاو قوتابخانەکان وەک وانەی سەرەکی مەترسی و لێکەوتەکانی بەکارهێنان و مامەڵەکردن بە ماددەی هۆشبەر بخوێنرێت و باسبکرێت تا کۆمەڵگا لە مەترسیەکانی هۆشیار بکرێتەوە " .

بەپێ ی ئاماری تەندروستی جیهانیش ڕێژەی بەکارهێنان و مامەڵەکردن بەماددە هۆشبەرەکان لە وڵاتێکەوە بۆ وڵاتێکی تر گۆڕانکاری بەسەردادێت ، ئەوەش پەیوەستە بە ئاستی هۆشیاری کۆمەڵگاو ڕێوشوێنە ئەمنی و یاسا بەرکارەکان ، وە ئاماژەش بەوە کراوە ئەو وڵاتانەی لە ڕووی ئابووری سیاسی ناسەقەمگیر و ئاستی ڕۆشنبیریان کەمە و دۆخی ئەمنیان ناجێگیرە زیاتر لە ناو ئەو کۆمەڵگاو وڵاتانەدا ماددە هۆشبەرەکان مامەڵەیان پێوەدەکرێت و بەکاردەهێنرێت ، لە هەرێمی کوردستانیش سەرەڕای ئەوەی هێزەکانی ئاسایش و هێزە ئەمنیەکانی تر لە هەوڵی گرتن و دەستبەسەرکردنی ئەو کەس و ماددە هۆشبەرانەدا بەڵام بەکارهێناو مامەڵەکردن بە ماددەی هۆشبەر بەجۆرێک زیادی کردووە لە حاڵەتەوە خەریکە ببێتە دیاردە
600 جار خوێندراوه‌ته‌وه‌
6/26/2018 6:23:35 PM
زیاتر ...
زۆرترین خوێندراو
  • 24 کاتژمێر
  • هەفتە
  • مانگ