بیروڕا
یه‌كێتى‌و فه‌لسه‌فه‌ى حوكمڕانى‌و مه‌ترسییه‌كانى حزبی قائید
ئاری عومه‌ر
مۆدێل‌و فۆڕمى حزبی قائید، له‌و رۆژهه‌ڵاته‌ نه‌گریسه‌ى ئێمه‌دا بۆته‌ قه‌ده‌رى هه‌میشه‌یی، ئه‌و قه‌ده‌ره‌ى ئێمه‌ مه‌حكوم ده‌كات تا له‌ژێر ره‌حمه‌تى ئه‌و مۆدێله‌ دڵڕه‌قه‌ى حوكمڕانیدا بژین‌و هه‌میشه‌ ده‌ست له‌سه‌ر سنگ به‌دیار فه‌رمایشته‌كانى قائیدو حزبه‌كه‌یه‌وه‌ راوه‌ستین، ئاخر خۆ له‌سایه‌ى ئه‌و تایپه‌ له‌ده‌وڵه‌تداری، مرۆڤ هی خۆى نیه‌، حزبه‌كانى دیكه‌ هی خۆیان نین، ده‌وڵه‌ت هی خۆى‌و خه‌ڵك نییه‌، به‌ڵكو هه‌موو ئه‌وانه‌، به‌ نان‌و ئازادیشه‌وه‌ مه‌كره‌مه‌و به‌خشش و لوتفی ئه‌و هێزه‌یه‌ كه‌ خۆى به‌سه‌ر كۆمه‌ڵگه‌دا ده‌كات به‌ پێشڕه‌و.
له‌راستیدا جوگرافیاى ئه‌و رۆژهه‌ڵاته‌ سیخناخ به‌خوێن‌و دڵڕه‌قییه‌، به‌رهه‌مى ئه‌و مۆدێله‌ى حزبی قائیده‌، له‌ تونسی بن عه‌لییه‌وه‌ بۆ لیبیاى قه‌زافی‌و سوریاى ئه‌سه‌دو كه‌نداوى بنه‌ماڵه‌كان‌و كۆى ده‌وڵه‌تانى دیكه‌ ئه‌و فۆڕمه‌ نه‌فره‌تییه‌ى حوكمڕانیان پێبڕاوه‌، كه‌ هه‌میشه‌ خه‌ڵكه‌كه‌ى برسیكراوو تۆقێنراون‌و هێزه‌ سیاسییه‌كانی دیكه‌ش به‌ سه‌ركزی به‌دیار فه‌رمایشته‌كانى حزبی قائیده‌وه‌ راوه‌ستاون‌و گوێ بۆ فه‌رمان‌و بڕیاره‌ چاره‌نووسسازه‌كانى ده‌گرن. ئیدى له‌ژێر ره‌حمه‌تى خه‌ون‌و خه‌یاڵ‌و توڕه‌یی‌و سه‌ركێشی قائیدیش ده‌بێت هه‌موو به‌یانییه‌ك ئایه‌تلكورسییه‌ك بخوێنى بۆ ئه‌وه‌ى له‌ قه‌ده‌رى زمانبڕین یان نانبڕینى ئه‌و بژاره‌ى له‌ده‌ورى قائید كۆبوونه‌وه‌ بتپارێزێ.
مۆدێلى حزبی قائید له‌ نێو سیسته‌مى سیاسیی بریتییه‌ له‌ جڵه‌وكردنى ده‌سه‌ڵات‌و بڕیارى سیاسیی له‌لایه‌ن حزبێكه‌وه‌و قۆرخكردنى كۆى جومگه‌كانى ژیان له‌لایه‌ن ئه‌و هێزه‌ پێشڕه‌وه‌ى كۆمه‌ڵگاوه‌، كه‌ به‌پاساوى شه‌رعیه‌تى شۆڕشگێڕی‌و زۆرینه‌ى هه‌ڵبژاردنه‌وه‌ ده‌یهه‌وێت ده‌وڵه‌تدارى بكات، له‌په‌ناى ئه‌و قائیدو هێزه‌وه‌، حزبۆچكه‌ى بچووك‌و بێده‌نگ وه‌ستاون، ئه‌و حزبۆچكانه‌ به‌ قه‌ده‌رى بچوككراوه‌ى خۆیان رازین‌و هه‌میشه‌ش له‌ژێر سێبه‌رى حزبی پێشڕه‌و ده‌مێننه‌وه‌و شوێن هه‌موو بڕیاره‌ چاره‌نووسسازو فه‌رمایشته‌كانى ئه‌و ده‌كه‌ون، ئیدى له‌سایه‌ى ئه‌و دۆخه‌وه‌، نه‌ هاوبه‌شیی له‌حوكمڕانى ده‌مێنێ‌و نه‌ دیموكراسیش له‌سه‌ر پێی خۆی ده‌مێنێته‌وه‌، ئیدى لێره‌شه‌وه‌یه‌ كه‌ دواجار قه‌ده‌ری هه‌موو كۆمه‌ڵگا، به‌قه‌ده‌رى حزبێك‌و حزبه‌كه‌ش به‌ قه‌ده‌ری مرۆڤێكه‌وه‌ ده‌به‌سترێته‌وه‌، كه‌ له‌برى هه‌موومان بیرده‌كاته‌وه‌و بڕیارده‌دات.
ئه‌گه‌رچی له‌رواڵه‌تدا تائێستاش سیسته‌مى سیاسیی هه‌رێم وه‌رنه‌گۆڕاوه‌ته‌ سه‌ر مۆدێلى حزبی قائید، به‌ڵام له‌راستیدا به‌شێكى گه‌وره‌ له‌خه‌سڵه‌ته‌كانى ئه‌و مۆدێله‌ له‌نێو سیسته‌مه‌كه‌ ره‌نگیداوه‌ته‌وه‌، چونكه‌ ئیدى ئه‌و چه‌شنه‌ حوكمڕانییه‌ى ئێستا هه‌یه‌ جۆرێكه‌ له‌و فۆڕمى ده‌ستبه‌سه‌راگرتنه‌ى ده‌سه‌ڵات‌و له‌ناو ئه‌و ده‌سه‌ڵاته‌ش زۆربه‌ى هێزه‌كان له‌جێی "هاوبه‌شی‌و شه‌راكه‌ت"ی راسته‌قینه‌، وه‌زیفه‌كه‌یان له‌ناو جه‌سته‌ى حكومه‌تدا وه‌ك به‌شداره‌.
یه‌كێتى نشتیمانى كوردستان، له‌هێزی پێشڕه‌وى راپه‌ڕین‌و پێكهێنانى یه‌كه‌م كابینه‌ى حكومه‌ت‌و سیسته‌مى فیفتى به‌فیفتییه‌وه‌، ئێستا رۆڵه‌كه‌ى بۆ "به‌شدار" وه‌رگۆڕاوه‌و له‌ماوه‌ى رابردووش له‌سه‌ر پرسگه‌لى گه‌وره‌و كاریگه‌ر نه‌یتوانیووه‌ رۆڵى "هاوبه‌ش" ببینێ، ئه‌و رۆڵه‌ په‌راوێزییه‌ى كه‌ له‌سه‌ر چه‌ند ئاست‌و جومگه‌یه‌ك یه‌كێتى خستۆته‌ ژێر به‌رپرسیارییه‌تییه‌كى ئاكاری‌و نیشتمانى راسته‌قینه‌وه‌، به‌سه‌رێكدا كه‌ رازیبوونه‌كه‌ى به‌و قه‌ده‌ره‌ لاوازه‌، ده‌شێت پایه‌كانى ئه‌و فۆڕمه‌ له‌حوكمڕانییه‌ به‌هێز بكات كه‌ ئاراسته‌كه‌ى به‌ره‌و تایپی حزبی قائیده‌و به‌سه‌ره‌كه‌ى دیكه‌شدا ئه‌و یه‌كێتیه‌ى مام جه‌لال له‌پێناو بیرو به‌ها بینایكرد، هێدى هێدى له‌ ستراتیژ‌و تێزه‌ بیرییه‌كانى دوورده‌خاته‌وه‌، هێواش هێواش له‌و پره‌نسیبانه‌ به‌تاڵی ده‌كاته‌وه‌ كه‌ وه‌ك هێزێكى سۆسیال دیموكرات له‌پێناویدا له‌دایكبووه‌و له‌پێناویشیدا تێكۆشاوه‌.
هه‌ڵگرتنى بیری سۆسیال دیموكرات‌و په‌سه‌ندكردنى تێزه‌ سیاسیی‌و ئابووری‌و كۆمه‌ڵایه‌تی‌و یاساییه‌كانى ئه‌و فه‌لسه‌فه‌ سیاسییه‌ شتێك له‌ یه‌كێتى ده‌خوازێ‌و یه‌كێتی‌و بژاره‌ى حوكمڕانیش شتێكى دیكه‌ په‌سه‌ند ده‌كه‌ن، ئه‌و به‌هایانه‌ی سۆسیال دیموكرات ئه‌ركێكیان له‌ یه‌كێتى ده‌وێ‌و بڕیار به‌ده‌ستانیشی فۆڕمێكى دیكه‌ په‌یڕه‌و ده‌كه‌ن، ئاخر له‌ چ شوێنێكى دنیا هه‌بووه‌، هێزێكى سۆسیال دیموكرات وه‌ك به‌شدار نه‌ك هاوبه‌ش ئیراده‌ى راده‌ست به‌ حكومه‌تێكى شكستخواردوو بكات، له‌كوێ هه‌بووه‌ بێ ئه‌وه‌ى له‌ نه‌خشه‌ڕێگاى ئابووری نه‌خشی هه‌بێت په‌له‌ى به‌شدارییكردنى له‌وانى دیكه‌ زیاتر بێت، له‌كوێ هه‌بووه‌ بێ ئه‌وه‌ى پایه‌كانى دادپه‌روه‌رى كۆمه‌ڵایه‌تى‌و یه‌كسانى له‌به‌رده‌م یاسا بۆ كۆمه‌ڵگا فه‌راهه‌م بكرێت قه‌ده‌رى خۆی به‌ قه‌ده‌ری حزبی دیكه‌وه‌ ببه‌ستێته‌وه‌، راستییه‌كه‌ى یه‌كێتى هه‌ڵه‌ ده‌كات، هه‌ڵه‌یه‌كى كوشنده‌ش، له‌ كۆمه‌ڵگایه‌كى برسیكراو، له‌ناو سیسته‌مێكدا كه‌ جیاوازی چینایه‌تى گه‌یشتۆته‌ ترۆپك، له‌ناو فه‌رمانڕه‌واییه‌كدا كه‌ ئازادییه‌ سیاسییه‌كان سنووردار ده‌كرێن، له‌ناو ده‌وڵه‌تدارییه‌كدا كه‌ به‌نێوی ئابووری سه‌ربه‌خۆوه‌ سزاى به‌كۆمه‌ڵى مرۆڤه‌كانی ده‌درێت، چۆن ده‌بێت یه‌كێتى به‌ ته‌ماشاكه‌ر بمێنێته‌وه‌.
ئێستا له‌ به‌رده‌م پێكهێنانى كابینه‌یه‌كى نوێی حكومه‌تین، ئه‌گه‌ر سه‌نگی سیاسی له‌پێناو راگرتنى باڵانس‌و هاوسه‌نگى هێز بۆ یه‌كێتى گرنگ بێت داخۆ به‌ چه‌ند وه‌زیرو پۆست ده‌بێته‌ هاوبه‌ش‌و شه‌ریكى حوكمڕانى، ئه‌وه‌ زیاتر له‌وه‌ش گرنگه‌ سه‌نگی هه‌رێمیی‌و نێوده‌وڵه‌تى به‌تایبه‌ت له‌نێو سۆسیال دیموكراته‌كان ره‌چاو بكرێت، چونكه‌ ووتویانه‌ "ژیان چییه‌ گه‌ر مرۆڤ هه‌موو دنیا بباته‌وه‌ خۆى بدۆڕێنێ"، هه‌ر به‌و چه‌شنه‌ش، "سیاسه‌ت‌و به‌ها چییه‌ ئه‌گه‌ر یه‌كێتى هه‌رچی وه‌زاره‌ته‌ بیباته‌وه‌، به‌ڵام فه‌لسه‌فه‌ى حوكمڕانی له‌ده‌ست بدا‌و بیدۆڕێنێ"، مه‌رجى پێشوه‌خته‌ى یه‌كێتى ئه‌گه‌ر به‌رنامه‌ى حكومه‌ت‌و ستراتیژى به‌دیهێنانى به‌هاكان نه‌بێت، ئه‌وه‌ مانه‌وه‌ى له‌ده‌ره‌وه‌ى ده‌سه‌ڵات باشتره‌ له‌وه‌ى ببێته‌ به‌شێك له‌سیسته‌مێكى بێ سیسته‌م كه‌ هیچ فه‌لسه‌فه‌یه‌كى حوكمڕانى له‌پشت نییه‌و ته‌نها پایه‌كانى فۆڕمى حزبی قائید به‌هێزتر ده‌كات.
‌‌ زیاتر ...
شادمان مەلا حەسەن
ژوان ئه‌حمه‌د سه‌عید
شادمان مەلا حەسەن
سەعدی ئەحمەد پیرە
زۆرترین خوێندراو
  • 24 کاتژمێر
  • هەفتە
  • مانگ