بیروڕا
پارته‌ كوردییه‌كان له‌ نێوان لێكترازان و یه‌كڕیزدا
جومعه‌ عه‌بدوڵڵا

حزبه‌ كوردییه‌كان كۆمه‌ڵگای كوردیدا دابه‌ش بوون، كوردیان گه‌ڕاندۆته‌وه‌ بۆ ناوچه‌گه‌ری و چین و ئایدۆلۆجیای دژ به‌یه‌ك، هه‌ر حزبێك چه‌ند هه‌زار كه‌سێكی به‌ده‌وریدا كۆبۆته‌وه‌، تا له‌سه‌ر عه‌قل و په‌نجه‌ی ئه‌واندا بگه‌ن به‌ ئامانجی ئاره‌زوو مه‌ندانه‌ی تایبه‌ت به‌خۆیان، كه‌ هیچ به‌رژه‌وه‌ندی گشتی نابه‌خشێت، لێره‌دا بابپرسین، ئاخۆ تاكی ئه‌م كۆمه‌ڵگا كوردییه‌ هیچ یاداشتێكی هاوبه‌شی له‌ڕابردووی ژیانیدا پیكه‌وه‌ نه‌به‌ستۆته‌وه‌؟ بێگومان گه‌لێ یاداشتی كاره‌سات بار هه‌یه‌ له‌ ژیانی ئه‌ندام و خێزانی كوردیدا، وه‌ك كیمیا باران و ئه‌نفال و ڕاگواستن .ئه‌ی گه‌ر بلێین, ئایا كۆمه‌ڵگای كوردی ئیراده‌ی هاوبه‌شی نه‌بوو، بێگومان هه‌یه‌، وه‌ك ڕاپه‌رین دژی ڕژێمی به‌عس. كه‌وایه‌ بێگۆمان له‌ ڕابردووی ژیانی تاكی كوردیدا نه‌ته‌وه‌ی بوون هه‌ستێكی په‌رۆشانه‌ و خولیایه‌كی هه‌ول بۆ دراوی كۆمه‌ڵگای كوردی بووه‌، هه‌ر ئه‌م واقعیه‌ نه‌ته‌وه‌ی بوونی كوردی سه‌لماندووه‌، كه‌ رێك سه‌لمێندراوه‌ بۆ پێناسه‌كه‌ی (ڕێنان), به‌ێم به‌ داخه‌وه‌ له‌ نێوان هه‌ست و وێنه‌ی زهنی تاكی كوردا، هه‌ستی نه‌ته‌وه‌ی هاوبه‌ش كاڵ بۆته‌وه‌، چونكه‌ فره‌ حزبی وای كردووه‌، هاو، نیشتیمانیان ببن به‌ ده‌سته‌و گرووپ به‌ رابه‌رایه‌تی هه‌ندێ كه‌سی ڕاهێنراوی وڵاتانی ده‌ره‌كی بوون به‌ حزب له‌ سه‌ر گیانی تاكی كۆمه‌لگا به‌هێز ده‌بن له‌ ده‌وری ئایدۆلۆژیایه‌ك ركابه‌ری گه‌یشتن به‌ ده‌سه‌ڵات و پله‌و پایه‌ ده‌كه‌ن.
له‌ كاتێكدا هه‌ر ئه‌م تاكه‌ بوو به‌كۆمه‌ڵگاو گه‌لێ بنچینه‌ی هاوبه‌شی هێنایه‌ بوون, وه‌ك زمانی هاوبه‌ش، فه‌رهنگی هاوبه‌ش، كه‌لتوری هاوبه‌ش، ژیانی كۆمه‌ڵایه‌تی هاوبه‌ش، له‌سه‌ر خاكێكی هاوبه‌ش، له‌ ژێر ناونیشانی نیشتمانێكی هاوبه‌ش، كه‌ له‌ ڕاستیدا تێكۆشاون و خه‌باتیان كردووه‌، تا ژیانێكی هاوبه‌ش بژی, به‌ڵام حزبه‌ كوردییه‌كان ده‌ستیان به‌سه‌ر ئه‌م جومگانه‌ داگرتووه‌، گه‌لیان به‌ سه‌ر بیرو رای خۆیانیان دابه‌ش كردووه‌، هه‌ستی نه‌ته‌وه‌ی له‌ هه‌گبه‌ی تاكی كوردا دابراندووه‌، ئه‌م پارته‌ كودییانه‌ به‌رژه‌وه‌ندی حزبیان خستۆته‌ پێش به‌رژه‌وه‌ندی گشتی نه‌ته‌وه‌یی، سه‌ره‌ڕای قوربانیدان و شه‌هیدبوونی هه‌زران ڕۆله‌ی كورد، هه‌ریه‌كه‌یان خۆیان به‌ وڵاتێكی ده‌ركی هه‌ڵواسیووه‌، بۆ پاراستنی به‌رژه‌وه‌ندی (دارایی, ئیمتازات, هێز, پاڵپشتی نێوده‌وڵه‌تی, مانه‌وه‌ له‌ ده‌سه‌ڵات) كه‌چی پرسه‌ چاره‌نووس سازه‌كانی نه‌ته‌وه‌یی و نیشتمانیان وه‌لاناوه‌، له‌ به‌رده‌م ئه‌ركی نیشتمانی ناكۆك و ترازاون، به‌لكو هه‌ندێكیان دژ و كۆسپ و ته‌گه‌رن له‌ به‌رده‌م یه‌كێتی بوون، و ته‌بایی و برایه‌تی، لێكترازاون تا كۆده‌نگی نیشتمانی و كوردایه‌تی دروست نه‌بێت، هه‌ر ئه‌م گرفته‌ دواجار كاریگه‌ری خراپی خستۆته‌ سه‌ر بواری ژیانی كۆمه‌ڵایه‌تی و بواری  ئابووری، و دابه‌ش بوونی خه‌لك به‌سه‌ر ناوچه‌ی جیا جیاو بنیات نانی رق و كینه‌ له‌نێوان لایه‌نگری بۆ حزبه‌كان، ئه‌م دیارده‌ هه‌ستی نه‌ته‌وه‌یی نه‌هێشت و دایبڕان له‌ زهنی تاكه‌كاندا.
وه‌ ئه‌م حزبه‌ كوردییانه‌ خاوه‌نی وتار و ئه‌داو سیاسه‌ت و هێزێكی هاوبه‌ش نه‌بوون، له‌ كاتێكدا هه‌ڵ و مه‌رجی وه‌ها هاتۆته‌ پێش، بۆ گه‌یشتن به‌ ماف و ئامانجی گشتی نه‌ته‌وه‌یی، دوا به‌ دوای ڕاپه‌رینی گه‌لی كورد دژ به‌ زولم و سته‌م. ئه‌م لایه‌نه‌ سیاسیانه‌ جگه‌ له‌ هاوپه‌یمانی بۆ دابه‌شكردنی پله‌و پۆست له‌ حكومه‌ت و حكومه‌تی خۆجێی، نه‌یان توانیوه‌ یه‌كگرتوویی و هاوهه‌لوێستی وخه‌باتگێری، بۆ نه‌ته‌وایه‌تی كۆنگره‌یه‌كی مۆدیرێن رێكبخات، به‌لكو په‌كیخستووه‌، هه‌وله‌كانیان نه‌بۆته‌ سه‌رچاوه‌یه‌كی به‌تین و تۆكمه‌ بۆ داچاندنی شتلی نه‌ته‌وه‌یی له‌ هه‌گبه‌ی سیاسیه‌كانی كوردا، بۆچی هه‌ستی نه‌ته‌وه‌ی حزبه‌ كوردیه‌كان كۆناكاته‌وه‌؟.
نووسه‌رێكی كۆچڕه‌وی ئه‌مریكی (تۆماس پین)، له‌ سالی (۱۷۷۰) خاوه‌نی بڵاوكراوه‌ی (هه‌ستی هاوبه‌ش) بوو، له‌ دژی زولم و سته‌می به‌ریتانیا، ده‌رخه‌ری ناخۆشیه‌كانی كۆچڕه‌ونشینانی ئه‌مریكا بوو، له‌ ماوه‌ی (٦) مانگدا (۱٥۰) هه‌زار دانه‌ی لێفرۆشرا، نزیكه‌ی نیوه‌ی دانیشتوان خوێنه‌ری بوون،  دڵ و گیانی هاوڵاتیانی داگیر كرد هانیدان بۆ سه‌ربه‌خۆی تا له‌ ژێر ده‌سه‌ڵاتی به‌ریتانیای گه‌وره‌ ڕزگاریان بێ، ئه‌مه‌یان نموونه‌یه‌كه‌, كه‌ تاكه‌ كه‌سێك به‌ده‌قێكی (٥۰) لاپه‌ره‌ی، نه‌ته‌وه‌یی بخاته‌ دڵ و ده‌روونی هاوڕه‌گه‌زه‌كانی, به‌ڵام حزبه‌كانمان به‌ هه‌بوونی پێگه‌ی (جه‌ماوه‌ری, سه‌ربازی, حزبی, حوكومی, به‌رنامه‌, نه‌خشه‌و پلان) ووتاره‌كانیان بۆ خزمه‌ت به‌ گه‌شه‌و مانه‌وه‌یان به‌كار ده‌هێنن، نه‌وه‌ك بۆ ئامانجی نه‌ته‌وایه‌تی. بۆیه‌ ده‌توانم بڵێم به‌هۆی ئه‌م هۆكارانه‌ی خواره‌ووه‌، هه‌ستی نه‌ته‌وه‌ی دابرێندراوه‌ له‌ دڵ و ده‌روونی كۆمه‌لگای كوردیدا بۆ نمونه‌ به‌شێكی زۆر له‌ حزبه‌كان له‌ كرۆكی حزبێكیتر هه‌لقوڵاون، واتا كاره‌كته‌ره‌كانیان شكست خوارد و یاخی بووی ناو حزبێكیترن، ئه‌مشیان ده‌بێته‌ هۆی كاركردن دژ به‌یه‌ك و نا تفاقی. یان سیاسه‌ته‌كانیان لۆژیك نیه‌، زیاتر ئاره‌زوومه‌ندانه‌یه‌، ئه‌مه‌شیان واده‌كات ته‌نازول و سازان نه‌بێت. یاخود ناوشیاری كۆمه‌لگا خزمه‌تێكی باشی ئه‌م حزبانه‌ی كردووه‌، (ئیرتجاع)ی، هێناوه‌ته‌بوون، و ئایدۆلۆجیایی واقعی خستۆته‌ ژێر پێ.
جگه‌ له‌م خاڵانه‌ی سه‌روو ده‌كرێ بگوترێت به‌شێك له‌ حزبه‌كان لۆكالین، بۆته‌ هۆی دابه‌ش بوونی ده‌سه‌ڵات به‌سه‌ر ناوچه‌گه‌ری و جیاوازی دادوه‌ری قبوول نه‌بوونی بیرو ڕا، ئه‌مشیان جیاوازی ده‌خاته‌ نێوان هاونیشتیمانیان و سنوری جوگرافیای خستۆته‌ ژێر مه‌ترسی داگیركاری ولاتانی دراوسێ. هه‌روه‌ها ناشه‌فافی سیسته‌می ئابووری و ده‌ست به‌سه‌رداگرتنی له‌لایه‌ن تاقمێكی دیاری كراو دوور له‌ دامه‌زراوی حوكومی. كۆتا خاڵیش ده‌مه‌وێت باسی بكه‌م نه‌بوونی دیبلۆماسی كارامه‌و  شیاو نه‌ته‌وه‌یی، بێ هه‌لوێستی له‌كاتێكدا كه‌ لایه‌نه‌ێكی كوردی  تۆمه‌ت بارده‌كرێت به‌ پرسێكی نه‌ته‌وه‌یی.
ئه‌مانه‌و چه‌ندین هاۆكاریتر هه‌ن بۆ نه‌گه‌ویشتن به‌ ڕێكه‌كه‌وتن له‌ سه‌ر پرسی ده‌ره‌كی له‌ ئه‌نجامی ناته‌بایی و یه‌كتر قبوول نه‌كردن، ناكۆكی لایه‌نه‌كان وشه‌ی رۆژنامه‌وانی شه‌ری پۆست و به‌ڵێن و ره‌فتاری پێش هه‌ڵبژاردنه‌كان و ڕه‌گی به‌ كۆمه‌ڵگادا كوتیوه‌، هه‌ستی نه‌ته‌وه‌یی له‌ باوه‌شی كوردبون و كۆمه‌لگادا دابڕاندووه‌.
‌‌ زیاتر ...
شادمان مەلا حەسەن
سەعدی ئەحمەد پیرە
زۆرترین خوێندراو
  • 24 کاتژمێر
  • هەفتە
  • مانگ